Het is van de heilige Geest

De geboorte van Jezus Christus vond plaats op deze wijze: toen zijn moeder Maria

ver­loofd was met Jozef bleek zij, voor­dat ze gingen samenwo­nen, zwanger van de heilige Geest. (Matteüs 1)

Wat moeten wij vandaag met die bijbelverhalen die duidelijk een aantal elementen bevatten die wringen voor de hedendaagse luisteraar?

De Bijbel staat, zoals we weten, vol met geloofsverhalen. Dat betekent niet dat we alle verhalen zomaar letterlijk moeten geloven. Neen, dat betekent dat in die verhalen een laag zit - een geloofslaag - die voor ons vandaag van betekenis is. Het is dan de kunst om die laag te vinden.

Wij weten hoe de uitdrukking: ‘zwanger zijn van de heilige Geest’ ons vandaag in de oren klinkt. Maar ook in die oude tijden moet dat even ongeloofwaardig hebben geklonken als vandaag. Je zou er nooit mee weggekomen zijn.

Stel het je maar voor dat je in de bijbelse tijden ontdekt dat jouw verloofde reeds zwanger is, en je verdraait goed weet dat je er voor niets tussen zit. Dan heb je maar twee opties: Ofwel klaag je het aan en dan is de kans groot dat je vrouw wordt gestenigd. Een schandaal dat dan voor de rest van je leven aan jou blijft kleven. Ofwel stel je zo weinig mogelijk vragen en neem je stilzwijgend het vaderschap op. Het is dat laatste wat Jozef gedaan heeft. Daarmee ging hij een groot drama uit de weg.

Hij zal het met de mensen van het dorp niet gehad hebben over zijn droom of over een engel. Hij wist goed genoeg dat niemand uit de omgeving zou geloven dat het kind ‘van de heilige Geest’ was.

Trouwens, de joden kennen geen heilige Geest zoals wij dat gebruiken. Voor hen is God één. Gods Geest betekent dan: Gods activiteit of Gods handelen.

En toch zit er voor ons betekenis in dit geloofsverhaal. Namelijk: het voorbeeld van Jozef. Nederigheid en offervaardigheid zijn beter dan de keuze voor een groot drama.

Ook God kiest niet voor het grote drama. Geen grote kerstparade vanuit de hemel om ons de kerstboodschap van verlossing te brengen. Neen, God vertrekt vanuit de onooglijkheid, vanuit de marginaliteit zelfs. God vertrekt vanuit een situatie die voor de maatschappij verwerpelijk is; één die Jozef in alle talen doet zwijgen. En toch zet God door. Zonder enig ongeduld, stapje voor stapje, laat God het gebeuren dat een bijzondere mens, Jezus, onder ons komt. Hij zal nog dertig jaar de stilte bewaren alvorens hij zijn mond zal openen.

De Aanwezige

Volgens de Bijbelse teksten zou dit kind uit de schoot van Maria ‘Immanuel’ worden genoemd. Maar merk op dat dit niet gebeurt. Bij de registratie in het gemeentehuis is het verkeerd gelopen en werd het de alledaagse naam: Jesjoea. Een naam die in die tijd aan vele kinderen werd gegeven. Een beetje zoals vandaag de namen: Noah, Arthur, Jules, Leon of Liam.

Maar zoals we reeds hebben gezegd: is dit een geloofsverhaal met betekenis. Het is dan ook de betekenis van de naam Immanuel die we moeten onthouden.

Die naam betekent: God is met ons. Wat er ook gebeurt. Wat de samenleving ook mag denken. Er is geen situatie die je kan overkomen; niets is zo negatief, dat God daardoor afwezig zou zijn.

Ja, een goede naam voor God is: de Aanwezige.

De Aanwezige die niet afwezig kan zijn.

God liet Maria niet aan haar lot over.

God liet Jozef niet aan zijn lot over.

God laat ons niet aan ons lot over.

Op deze voorwaarde:

Dat wij goed beseffen dat God nooit afwezig kan zijn.